Hoewel je vroeger misschien vol vertrouwen in het leven stond, kun je na een destructieve relatie met narcistisch misbruik het gevoel hebben dat er niets van je over is. Dit komt omdat narcisten je eigenwaarde vernietigen.
Je eigenwaarde, soms ook zelfwaardering genoemd, is het gevoel dat je waardevol bent als mens. Het is dus niet hetzelfde als zelfvertrouwen. Dat gaat over vertrouwen in wat je kunt. Eigenwaarde gaat dus niet over je baan, je uiterlijk of wat anderen van je vinden, maar om het diepere besef dat je goed bent zoals je bent!
Het hebben van voldoende eigenwaarde zorgt dat je jezelf respecteert, niet over je grenzen laat gaan, vertrouwen hebt in je keuzes en jezelf belangrijk genoeg vindt om goed voor jezelf te zorgen.
Wat Narcistisch misbruik doet met je eigenwaarde
Narcisten ondermijnen je zelfbeeld. Dit doen ze door voortdurend kritiek te uitten op alles wat je doet, gaslighting, kleineren, manipuleren en over je grenzen heen te gaan. Omdat dit heel geleidelijk gebeurt, merk je vaak pas in een (te) laat stadium hoe groot de schade eigenlijk is.
Als iemand je steeds vertelt dat je dingen verkeerd doet, je het verkeerd ziet of dat je te gevoelig bent, ga je dit uiteindelijk geloven. Je innerlijke stem neemt die negatieve boodschappen over met als gevolg dat je je eigen waarneming niet meer vertrouwt en je je waardeloos voelt.
Hoe herken je dat je eigenwaarde is beschadigd?
Er zijn een aantal belangrijke signalen die je bij jezelf kunt waarnemen, waaraan je kunt merken dat je eigenwaarde beschadigd is geraakt ten gevolge van narcistisch misbruik.
Je voelt je constant schuldig, ook als je niets fout hebt gedaan.
Narcisten zijn meesters in het spelen van het slachtoffer. Dit is een veelgebruikte strategie van narcisten om controle en macht op je uit te kunnen oefenen. Zodra zij zichzelf neerzetten als het slachtoffer, lijk jij automatisch de dader. Ze houden je verantwoordelijk voor hun pijn en problemen waardoor jij je schuldig voelt en weer gaat troosten, pleasen en nòg harder je best te doen de relatie in stand te houden.
Je hebt moeite met het aangeven van je grenzen.
Ik schreef eerder al een heel artikel over het stellen van grenzen. Dit omdat het zo belangrijk is voor je gevoel van eigenwaarde dat het onderwerp aparte aandacht verdient.
Grenzen stellen is essentieel voor het herstellen van je eigenwaarde omdat je daarmee laat zien dat jouw gevoelens, wensen en behoeften ertoe doen. Door gezonde grenzen te stellen laat je zien dat je jezelf serieus neemt en niet (meer) over je heen laat lopen. Op die manier bouw je stap voor stap weer vertrouwen in je eigen kracht op.
Je hebt steeds het gevoel dat je niet goed genoeg bent
Doordat narcisten steeds opnieuw bekritiseren, kleineren en de lat steeds hoger leggen, krijg jij voortdurend het idee dat je tekortschiet. Met hun manipulatietactieken ondermijnen ze je zelfvertrouwen wat erin resulteert dat jij gelooft dat je niet goed genoeg bent, terwijl het in werkelijkheid een tactiek is om jou afhankelijk te houden.
Je vergelijkt jezelf steeds met anderen
Een narcist maakt er een sport van je continue met anderen te vergelijken. En dan natuurlijk alleen met anderen die “het beter doen, mooier of slimmer zijn dan jij.” Dit doet hij om je een rotgevoel over jezelf te geven, je onzeker te maken en je gevoel van eigenwaarde te ondermijnen. Zo blijf jij harder je best doen om zijn goedkeuring te krijgen. Omdat hij je steeds met anderen vergelijkt, ga je dit zelf ook internaliseren. Zo blijf je met een gevoel achter dat je altijd tekortschiet, hoe hard je ook je best doet.
Vaak herken je deze signalen pas na een tijdje en kom je er zodoende achter hoe ver je eigenwaarde is weggezakt. Bewustwording hiervan is pijnlijk maar ook heel belangrijk. Zonder erkenning kun je niet beginnen aan de mooie reis van je herstel.
Het fundament: zelfcompassie en mildheid
Een beschadigde eigenwaarde kun je niet herstellen door harder te werken of strenger tij zijn voor jezelf. Wat je nodig hebt is juist zachtheid. Zelfcompassie betekent dat je jezelf behandeld zoals je een goede vriendin in diezelfde situatie zou behandelen. Met begrip, steun en warmte.
In het begin kan dit een beetje onnatuurlijk voelen. Dit is immers niet wat je al die jaren gewend bent geweest te doen. Tóch is zelfcompassie de basis waarop je verder kunt bouwen. Kleine oefeningetjes om te beginnen met zelfcompassie kunnen je helpen zoals;
- Dagelijks opschrijven wat er wél goed ging.
- Zeg tegen jezelf “Ik mag fouten maken, Ik ben een mens.”
- Bewust af en toe even pauzeren en bewust ademen wanneer je je overweldigd voelt.
Zelfcompassie is geen zwakte maar een kracht! Door te beginnen met zelfcompassie leer je jezelf langzaam weer als waardevol te zien. Het herstellen van je eigenwaarde gebeurt niet in een nacht. Het zijn de kleine, consistente stappen die uiteindelijk het verschil gaan maken en de bouwstenen zijn voor een steviger zelfbeeld. Stel grenzen, houd een dagboek bij, vier kleine successen en wees mild voor jezelf!
Valkuilen in het herstelproces
Het herstellen van je eigenwaarde is een flinke klus. Vaak heeft het een aantal maanden tot soms wel jaren geduurd voordat je in de gaten had wat er aan de hand was. Het is dus ook niet zo gek dat het evenveel tijd kost om weer terug in je kracht te komen en je eigenwaarde volledig te herstellen. Dat hoort erbij.
Een van de meest voorkomende valkuilen bij het herstellen van narcistisch misbruik is dan ook dat je te snel resultaat wilt zien. Wees geduldig met jezelf! En het mooiste is? Door alles wat je hebt meegemaakt ben je straks nóg krachtiger en kun je nog liefdevollere keuzes voor jezelf maken dan voor het misbruik.
Nog een valkuil in het herstelproces is dat je moet stoppen van het zoeken naar bevestiging van anderen. Door dit te doen blijf je afhankelijk van de goedkeuring van anderen en blijft je zelfbeeld wankel. Een ander hoeft jou niet te definiëren. Je definieert jezelf! Dus stop met jezelf wegcijferen en anderen te pleasen. Dit hoef je niet meer te doen.
Creëer een nieuw zelfbeeld
Herstel betekent niet dat je teruggaat naar wie je was voor het misbruik. Dat gaat ook niet. Het betekent dat je met alle ervaringen die je meeneemt een krachtig, positief, nieuw zelfbeeld creëert. Een zelfbeeld waarin je weet hoe waardevol je bent en dat dit niet afhangt van de goedkeuring van anderen, maar van hoe jij je (nieuwe) zelf ziet.
Je eigenwaarde komt voortaan van binnenuit. Vanuit de keuzes die je (voor je)zelf maakt, de grenzen die je stelt en de liefde en compassie die je voor jezelf voelt. Dat maakt je veerkrachtig en minder kwetsbaar voor nieuwe vormen van misbruik en manipulatie.
Tot slot
Het verliezen van je eigenwaarde als gevolg van narcistisch misbruik is pijnlijk en een van de meest destructieve gevolgen van een giftige relatie met een narcist. Maar herstel is zeker mogelijk! Door bewust te erkennen wat er met je is gebeurd, mild te zijn voor jezelf en stap voor stap je zelfbeeld opnieuw op te bouwen. Alleen op die manier kun je jezelf terugvinden en terug in je kracht komen.
Niet zoals je was, maar sterker, wijzer en met een dieper besef van je eigen waarde.
Je bent het waard om gezien te worden en dat begint bij jezelf!
Heb je vragen naar aanleiding van dit artikel? Stuur me dan gerust een berichtje! Je kunt ook mailen naar info@sterkerdanjedenkt.nl
